Nếu ai đó đã từng xuýt xoa khen những bộ áo Kimono tinh tế của người con gái Nhật Bản, những bộ Hanbok sang trọng của người con gái Hàn Quốc mà không biết rằng sự tinh tế và sang trọng đó được tạo nên từ đôi bàn tay của những thợ thêu tay làng nghề Minh Lãng thì quả là đáng tiếc!
[img]http://www.nguoithaibinh.org/images/contents/net-dep-theu-tay-truyen-thong.jpg[/img]
Làng thêu Minh Lãng đã có từ lâu đời chuyên sản xuất sản phẩm thêu truyền thống như đai, áo Kimônô, thêu trắng, thêu màu, thêu tranh...
Tìm lại nghề tổ tiên
Về xã Minh Lãng (Vũ Thư, Thái Bình), tôi có cái cảm giác vô cùng êm đềm và thoải mái bởi sự mới mẻ của cuộc sống. Một vùng đất nông thôn mà không phải nông thôn, nó sầm uất, nó sạch đẹp với những ngôi nhà cao tầng san sát, với lồng đèn giăng khắp ngõ xóm không kể dịp lễ hội. Nhưng nếu so sánh nó với một thị trấn, một thành phố lại làm cho Minh Lãng không còn là một làng nghề, một miền quê, ở đó vẫn có những cánh đồng lúa thẳng cánh cò bay, có cuốc cày và những người nông dân thật thà, chất phác.
Tìm hỏi về nghệ nhân gạo cội của nghề thêu tay trong làng, tôi được giới thiệu đến ông Nguyễn Như Lại (60 tuổi) cũng là người học trò thế hệ thứ 2 của làng hiện còn đang cố gắng truyền và giữ nghề truyền thống. Ông Lại cho biết, vào khoảng những năm giữa thế kỷ XX, một người làng xa xứ tìm về đất tổ đã mang nghề thêu trở lại. Nói là trở lại vì trước đó, Minh Lãng vốn đã là một vùng đất nổi danh nghệ thuật thêu tay nhưng do chiến tranh loạn lạc mà bị thất truyền, đứt đoạn. Người xa xứ mang nghề thêu trở lại đó là cụ Nguyễn Như Chuẩn. Cụ Chuẩn tìm về đất tổ với sự khắc khoải nuối tiếc cho nghề thêu truyền thông vốn đã có từ rất lâu ở Minh Lãng. Cụ quyết tâm dẫn 7 người học trò đầu tiên lên làng nghề thêu Thường Tín, bắt đầu học lại nghề thêu tay truyền thống.
Từ 7 học trò, làng Minh Lãng đã thành lập được một lớp dạy nghề. Từ đây, người có nghề hướng dẫn người mới, nhân rộng ra, Minh Lãng đã trở thành một làng nghề với trên 95% dân số biết đến nghệ thuật tinh xảo này.
Nói về quá trình phát triển của nghề, Ông Nguyễn Như Lại chia sẻ: Những năm đầu khôi phục lại nghề gặp rất nhiều khó khăn do đường xá xa xôi, phương tiện đi lại không có. Nhưng bằng niềm đam mê và mong muốn giữ lại nghề của tổ tiên nên mọi người đều quyết tâm.
Tinh tế đường kim mũi chỉ
Thêu tay là một môn nghệ thuật cần đôi bàn tay khéo léo. Từ xa xưa, nghề thêu tay thường gắn liền với hình ảnh những người phụ nữ, đó là đặc trưng cho vẻ đẹp công dung ngôn hạnh nhưng với người làng Minh Lãng, không chỉ phụ nữ mà gần như tất cả nam giới trong làng đều có thể tạo nên nghệ thuật.
http://www.nguoithaibinh.org/images/contents/tinh-hoa-nghe-theu-minh-lang.jpg
Sản phẩm của Minh Lãng không những phục vụ cho nhu cầu trong nước mà còn là mặt hàng xuất khẩu có thế mạnh của tỉnh Thái Bình, được xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới như Hàn Quốc, Pháp, Nhật Bản...
Trải qua nhiều thế hệ, nhiều thợ thủ công đã xuất hiện những nghệ nhân thực sự mà sản phẩm của họ đều có thể gọi là nghệ thuật. Với sự tinh tế, tỉ mỉ từng đường nét, sự chăm chút cho những mẫu vẽ cùng với tài năng, sự sáng tạo và đôi bàn tay khéo léo, nghệ thuật thêu tay đã thực sự bước lên một tầm cao mới mang đậm nét văn hóa vừa truyền thống vừa hiện đại.
Từ thời kỳ đầu khôi phục, làng nghề Minh Lãng chủ yếu thêu các sản phẩm áo, mũ, tranh ảnh phục vụ quan lại, chức sắc với kiểu dáng và mẫu mã có tính đơn giản. Hiện nay, do nhu cầu và thẩm mỹ thị hiếu của khách hàng đã thay đổi mà sản phẩm cũng mang hơi thở hiện đại. Mẫu mã đa dạng thể hiện nhiều hơn vẻ đẹp của đời sống xã hội như thiên nhiên, trò chơi dân gian, động vật…, màu sắc và các họa tiết cũng đòi hỏi sự tinh tế và tươi mới…
http://www.nguoithaibinh.org/images/contents/lang-theu-minh-lang.jpg
Nói về nghệ thuật thêu tay, ông Lại cho biết, hiện nay làng chia làm 2 hướng: Một hướng thêu tranh trang trí như thêu danh lam thắng cảnh, thêu các biểu tượng, thêu chữ, chân dung… ; một hướng thêu sản phẩm nhật dụng cho xuất khẩu. Tranh trang trí có thể được dùng làm quà tặng, vật kỷ niệm trưng bày nội thật. Hiện nay, loại tranh trang trí đang rất được ưa chuộng và phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên đối với những sản phẩm này, yêu cầu về đường nét tinh tế và kỹ thuật không đòi hỏi cao như đối với sản phẩm nhật dụng cho xuất khẩu.
Với sản phẩm nhật dụng cho xuất khẩu, người thợ phải bỏ nhiều công sức và thời gian để hoàn thành. Để có một sản phẩm đẹp cần rất nhiều kỹ thuật thêu như thêu nối đầu, thêu chăng chặn, sa hạt, lướt vặn, bó bạt, đâm xô, kim tuyến… Đối với mỗi kỹ thuật, người thợ đều phải có thời gian rèn luyện mới có thể thành thục. Sự chăm chỉ, tỉ mỉ và cẩn thận là những đức tính không thể thiếu đểu trở thành một người thợ lành nghề, một nghệ nhân thực thụ trong nghệ thuật thêu tay truyền thống.
Vào một gia đình có truyền thống về nghề thêu, ngắm bộ tranh thêu tứ quý tùng, cúc, trúc, mai, tôi thực sự bị thu hút bởi sự tinh xảo và sang trọng của nó. Chị Trần Thị Thanh, tác giả của bộ tranh cho biết, chị đã phải dành thời gian 3 tháng để hoàn thành cả bộ. Việc chọn mẫu mã sao cho hợp với gia đình, sở thích, chọn màu và phối màu chỉ thêu cũng vô cùng tốn công, sau đó mới đến công đoạn thêu, tỉa.
Thêu, tỉa là những kỹ năng cơ bản nhất của một người thợ, để có sản phẩm đẹp đường chỉ phải điêu luyện, mịn màng, chân chỉ càng lẩn bao nhiêu, sản phẩm càng có giá trị cao, nghệ thuật thẩm mỹ càng đến độ tuyệt vời.
Gìn giữ nét đẹp truyền thống
Được biết đến là làng nghề tương đối trẻ và năng động, Minh Lãng đã vươn lên mạnh mẽ trở thành một trong những vùng quê phát triển nhất của tỉnh. Tuy nhiên, trong thời kỳ kinh tế khó khăn, nghề thêu tay truyền thống cũng chịu ảnh hưởng không nhỏ và đang dần rơi vào thế cầm cự giữ nghề.
Mặc dù ngành thêu tay không phải chịu sự cạnh tranh khốc liệt của các doanh nghiệp nước ngoài như những ngành nghề khác, nhưng thị trường tiêu thị lại hạn chế, đơn đặt hàng mang tính nhỏ lẻ.
Theo ông Nguyễn Như Lại, Giám đốc Công ty Thêu xuất khẩu Mỹ Long, thì thời cực thịnh như năm 2005, riêng doanh nghiệp của ông đã có tổng đơn hàng đạt 1 triệu USD, đến giữa năm 2007 khi kinh tế bắt đầu khó khăn, các đơn đặt hàng cũng giảm dần. Thợ thêu đòi hỏi mức lương cao trong khi đó đối tác không thể tăng giá. Để ký được đơn hàng, doanh nghiệp đành phải chịu thiệt, do đó mọi đơn hàng đều phải cân nhắc và chọn lựa mới có thể có lãi. Để duy trì hoạt động và tạo việc làm cho thợ, ông Lại đã phải quyết định mở thêm một hoạt động mới là may.
Ông Nguyễn Văn Thanh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Lãng cho biết, toàn xã Minh Lãng có khoảng 20 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh nghề thêu, nhưng trên thực tế chỉ có 3 doanh nghiệp là thực sự hoạt động được. Người thợ ít việc, dần chuyển sang các công việc khác để đảm bảo cuộc sống.
Bạn Trương Thị Nhâm, công nhân may thuộc công ty Mỹ Long cho biết, chị vốn là một thợ thêu của công ty Mỹ Long nhưng 2 năm gần đây, công thêu thấp lại không thường xuyên có việc làm nên chị đã chuyển sang may.
Nói về sự phát triển của nghề thêu trong tương lai, ông Lại vẫn lạc quan, mặc dù hiện tại, ngành thêu đang gặp khó khăn, thêu máy cũng phát triển nhưng về độ tinh xảo và kỹ thuật vẫn không thể thay thế được thêu tay, chỉ cần kinh tế khởi sắc trở lại tôi tin tưởng những người thợ yêu nghề vẫn sẽ quay trở lại khôi phục và phát triển nghề của cha ông.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét